محمد يوسف واله قزوينى اصفهانى
پيشگفتار 15
خلد برين ( فارسى )
گويا مؤلف قصد داشته است نام اين كتاب را « حدائق الخلد » بگذارد چون در صفحهء اول از حديقهء اول از روضهء هشتم اين كتاب نام بالا ديده مىشود اما بعد منصرف شده و نام « خلد برين » را برگزيده است كه چندين بار در حديقههاى مختلف ديده مىشود . براى تصحيح اين كتاب آن را با احسن التواريخ و عالم آراى عباسى و خلاصة - التواريخ قاضى احمد قمى مقابله كردم و اختلافات را در حاشيه نماياندم . از اين كتاب نسخهاى كامل در يك جا ديده نشده بلكه هر روضه يا هر حديقهء آن در كتابخانهاى است . براى درك بهتر اين مطلب به فهرست نسخههاى خطى فارسى و نيز ادبيات فارسى بر مبناى تأليف استورى مراجعه شود . بنابر اين به دست آوردن عكس يا فيلم كل كتاب در شرايط حاضر محال و غير ممكن است . چند سال پيش عكس حديقههاى اول تا چهارم از روضهء هشتم اين كتاب را كه در كتابخانهء مجلس شوراى ملى به شمارهء 252 نگاهدارى مىشود به لطف رياست كتابخانه ، دانشمند محترم جناب آقاى عبد الحسين حائرى به دست آوردم ، و از همان موقع مشغول به تصحيح آن شدم . « 1 » همانطور كه گفته شد اين قسمت از كتاب خلد برين از روى نسخهء خطى شمارهء 252 كتابخانهء مجلس شورا استنساخ و براى چاپ آماده شد . اين نسخه در 183 برگ 28 سطرى است كه در سال 1270 هجرى به قلم محمدرضا نجف آبادى اصفهانى كتابت شده . يك برگ از اول آن و مقدارى از آخر حديقهء سوم و ابتداى حديقهء چهارم و چند جا به طور پراكنده سفيد است و چون نتوانستم به نسخهء ديگر اين كتاب - كه گويا نسخهاى هم در كتابخانهء مدرسهء عالى سپهسالار است و شايد نسخههائى در جاهاى ديگر - دسترسى پيدا كنم به ناچار كتاب را از روى همين نسخه به چاپ رساندم . زبانم براى اداى تشكر از اساتيد محترم و بزرگوار جنابان آقايان دكتر يحيى مهدوى و دكتر سيد جعفر شهيدى و دكتر جواد شيخ الاسلامى و ايرج افشار كه با چاپ اين كتاب موافقت فرمودند قاصر است . از محبتهاى مسؤول محترم حروفچينى پيشگام جناب آقاى شبسترى و همكاران مؤدب و بردبارشان نيز تشكر مىكنم كه رهين منتشان هستم . مير هاشم محدث تهران . سوم مهرماه 1371
--> ( 1 ) - اگر ايشان با دادن عكس حديقهء پنجم خلد برين هم كه در آن كتابخانه است موافقت كنند آن حديقه را هم تصحيح و چاپ مىكنم .